Het eerste Cross Care Cafe werd op 6 mei gehouden op Landgoed Zonnestraal. Het thema van deze middag was: Zorg en Toerisme. Hieronder kunt u een uitgebreid verslag lezen van deze bijeenkomst.

Presentaties:

• Freek van 't Ooster, kwartiermaker Innovatieve Verbindingen
  Klik hier om de presentatie te downloaden
  
• Jan van Leeuwen, Langdgoed Zonnestraal
  Klik hier om de presentatie te downloaden
  
• Marleen van Sambeek, Zorgsam
  Klik hier om de presentatie te downloaden
  
• Carla Schutgens, Next Generation 4 all
  Klik hier om de presentatie te downloaden
  
• Maarten van Dijk, Elysium Centre for Well-being
  Klik hier om de presentatie te downloaden

De foto's van het Cross Care Café kunt u in dit webalbum bekijken.
Tevens vindt u bde audio-opnamen van het Cross Care Café op deze site.

Verslag:

Eerste Cross Care Café op Landgoed Zonnestraal boordevol informatie: "Gooi en Vechtstreek is proeftuin als het gaat om innovaties in de zorg" "Boeiend." ‘Ik moet het allemaal nog zien."Ik hoop dat er vaker van dit soort prikkelende bijeenkomsten komen." "We spelen als regio goed in op de speerpunten media, zorg en toerisme, er liggen duidelijk kansen." Dat waren enkele reacties van de bijna honderd bezoekers aan het eerste Cross Care Café, in het conferentiecentrum op Landgoed Zonnestraal, tussen Hilversum en Loosdrecht. Aanwezig waren bestuurlijke en ambtelijke vertegenwoordigers uit de negen gewestgemeenten, vertegenwoordigers van zorg- en onderwijsinstellingen, het bedrijfsleven, medewerkers van het gewest Gooi en Vechtstreek en andere deskundigen op het gebied van zorg, toerisme, ICT en innovatie.

Zonnestraal is gebouwd als sanatorium en dateert van 1928. Het is een ontwerp van architect Jan Duiker. Landgoed Zonnestraal is vandaag de dag de thuisbasis voor verschillende instellingen in zorg en gezondheid. Daarnaast beschikt het hoofdgebouw over
gerestaureerde zalen die te huur zijn voor bijeenkomsten, congressen, diners, enzovoort. Directeur Jan van Leeuwen van Zonnestraal vertelt dat er naar gestreefd wordt om de gebouwen op de Werelderfgoedlijst van de Unesco krijgen. Met name de aankoop van een deel van het complex door woningcorporatie De Alliantie draagt daar volgens de directeur op een positieve manier toe bij. Een ingrijpende restauratie van hoofdgebouw en  werkplaatsen is inmiddels in gang gezet, waarbij gestreefd wordt naar een uitbreiding van de vastgoedportefeuille. Dat moet onder meer gestalte krijgen door de realisatie van een nieuw behandelgebouw, het verwerven en herontwikkelen van Zonnehaven en het verwerven en herontwikkelen van woningen van collega-eigenaren. Van Leeuwen: "Ook gaan we het landschapsplan uitvoeren. In de toekomst willen we ook verdere versterking van het complex Zonnestraal bewerkstelligen, onder meer door de uitbouw van het aantal private klinieken in de ‘cure' sfeer en de tijdelijke verplaatsing van OK-faciliteiten naar het behandelgebouw. Het streven is erop gericht dat de klinieken op het landgoed elkaar versterken bij de genezing van de patiënt. Ook komt er door het verplaatsen van de klinieken uit het hoofdgebouw ruimte vrij voor een optimalere invulling van de congresruimte in het complex Zonnestraal."

Innoverend en kwaliteit leveren

Volgens Van Leeuwen is het belangrijk dat de klinieken op het terrein innoverend zijn en een bepaalde mate van kwaliteit leveren. "Ze moeten minimaal voldoen aan landelijke keurmerken, zoals nu het geval is met de klinieken voor oogheelkunde en tandheelkunde. Dat heeft een positieve uitwerking op het gehele complex." Vanuit de zaal werd gevraagd of het niet mogelijk is om op Landgoed Zonnestraal meer toeristische activiteiten te ontwikkelen. Van Leeuwen merkt op dat de huidige bestemmingsplannen dergelijke ontwikkelingen tegen houden. Dat geeft wel aan dat je er dus in een breed kader naar moet kijken.

Tienduizend banen erbij

Voordat Van Leeuwen sprak, had Janny Bakker-Klein, gedelegeerde Economie en Werk van het gewest en wethouder in de gemeente Huizen, er al op gewezen dat het streven van de negen samenwerkende gemeenten er de komende jaren op gericht is om tienduizend banen erbij te creëren. "Samenwerking tussen de gemeenten is nodig om economische impulsen op het gebied van de speerpunten media, zorg en toerisme waar te kunnen maken.
Tienduizend banen erbij is zeker lastig, maar niet onmogelijk. Voor alle speerpunten hebben we bestuurlijk ‘trekkers' aangewezen. Jan Rensen, wethouder in Hilversum, is dat bijvoorbeeld op het gebied van media, Wim Lorjé, wethouder in Wijdemeren, is regionaal trekker voor toerisme en Jan Landsaat, wethouder in Naarden, als het gaat om de herstructurering en intensivering van werklocaties. De economische ontwikkeling moet overigens samengaan met het groene karakter van de regio."

Na de zomer innovatieplatforms zorg en toerisme

Bakker-Klein wees er ook op dat er de komende jaren voldoende betaalbare woningen moeten komen om alle mensen te kunnen huisvesten. Ook moet worden gewerkt aan de bereikbaarheid van de regio en is de herontwikkeling van tweehonderd hectare bedrijventerrein een belangrijk punt van aandacht. "Op het gebied van media hebben we al goede ervaringen opgedaan met iMMovator, na de zomer willen we ook met de innovatieplatforms op het gebied van zorg en toerisme van start gaan. Met name door de samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid en kennisinstellingen is iMMovator een succes geworden. Wij verwachten dat ook te realiseren op het gebied van zorg en toerisme. Waar mogelijk willen we ook dwarsverbanden leggen."

Bovengemiddelde vergrijzing

Patriek Kerkhoff, wethouder in de gemeente Laren en bestuurlijk trekker zorg, bepleit eenvoudige oplossingen als het gaat om innovaties, omdat die het gemakkelijkst te realiseren zijn. "Ik zie Gooi en Vechtstreek duidelijk als een proeftuin als het gaat om innovaties in de zorg." Hij noemt de bovengemiddelde vergrijzing in de regio in vergelijking tot de rest van het land, maar wijst ook op de krapte op de arbeidsmarkt die het niet eenvoudig maakt om invulling aan de doelstellingen te geven. "Maar het is een goede zet om te zeggen dat zorg economische kansen biedt en de sector niet als risico te bestempelen. Als we overleg voeren met strategische partners hoor ik alleen maar positieve geluiden."

Crosssectorale mogelijkheden

Freek van 't Ooster is kwartiermaker van het innovatieplatform zorg. Hij moet er dus voor zorgen dat er een regionaal innovatiecentrum zorg komt. "Waarbij natuurlijk nadrukkelijk wordt gekeken naar de crosssectorale mogelijkheden in relatie tot media en toerisme. De innovatiecentra moeten voortborduren op wat de kwartiermakers gaan neerzetten. We zullen de komende tijd dus werken aan de structuur van de organisatie, waarbij duidelijk is dat we ook mensen nodig hebben die er aan willen trekken; de aanjagers. Ook willen we in beeld brengen hoe de innovatiecentra gefinancierd moeten worden en willen we pilotprojecten in het veld starten."

Van 't Ooster: "Samenwerking in de driehoek onderwijs, bedrijfsleven en overheid is essentieel gebleken.""We zullen moeten kijken naar bestaande onderzoeken en een goed netwerk moeten opbouwen. Daarbij is het van belang om de kennis, die in andere regio's al is opgedaan, te benutten." Naast de totstandkoming van genoemde driehoek is het van belang dat het innovatiecentrum niet vrijblijvend opereert en dat innovatie vooral vanuit het MKB en studenten wordt gestimuleerd. "Dat lijken duidelijk de succesfactoren te zijn." Eerste bevindingen Volgens Van 't Ooster is het van belang om diensten op te laten bloeien, maar moet er wel degelijk rekening mee worden gehouden dat media een andere sector is dan zorg en toerisme. "We hebben een aantal eerste bevindingen in de zorgsector gedaan, zoals vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt. Er liggen kansen voor zorg op afstand, met behulp van multimedia. In de regio kan nog veel meer worden samengewerkt om te komen tot innovaties." Er is volgens Van 't Ooster wel een bereidheid om samen te werken en te investeren als het gaat om kansen op het gebied van zorg en toerisme. "Er is geen gebrek aan ideeën en men ziet het dus wel zitten om successen van elders ook hier te implementeren.

Versnippering

Op het gebied van toerisme is er nu nog sprake van veel versnippering. "Maar er is wel grote betrokkenheid om dit speerpunt tot een succes te maken. Het bedrijfsleven is bereid tot grote inzet, waarbij co-makership een van de factoren is die aan de basis van successen kunnen liggen. Ook moet worden gekeken of de focus op toerisme verbreed kan worden tot vrijetijdseconomie." Het innovatieplatform zou heel goed kunnen fungeren als bindmiddel tussen de ondernemers en hun ideeën om bijvoorbeeld samen producten en diensten aan te gaan bieden.

Zorgbemiddelingsbureau Zorgsam

Marleen van Sambeek heeft al een bedrijf op poten gezet die de combinatie van zorg en toerisme in zich bergt. Van Sambeek is eigenaar van Zorgsam, een zorgbemiddelingsbureau dat de zorg regelt, die mensen nodig hebben tijdens hun verblijf in hotel, vakantiepark of een vakantieappartement. Volgens haar is vakantie of een gezellig verblijf in een hotel niet voor iedereen vanzelfsprekend. "Er valt vaak weinig te kiezen. Zorgsam zet zich voor deze groep mensen in en regelt zorg op locatie. Dat gebeurt in samenwerking met professionele zorginstellingen. Er is bijvoorbeeld ook een mogelijkheid voor hotels om kamers aan te bieden aan mensen die net uit het ziekenhuis komen. Misschien is er een mogelijkheid om iets dergelijks op te zetten met betrekking tot de appartementen van Vesteda op dit terrein hier van Zonnestraal."

Van Sambeek heeft uitgezocht dat 25 procent van de mensen van 75 jaar en ouder die op vakantie willen, zorg nodig heeft. Dat percentage zal stijgen naarmate de vergrijzing toeneemt. "We zorgen ervoor dat mensen - ook aan de Spaanse costa's - onbezorgd op vakantie kunnen. Het is een soort extra toegift voor deze mensen, want anders zitten ze thuis."

Barrière

Van Sambeek erkent dat de financiering soms.een barrière vormt, maar dat er meestal wel een oplossing wordt gevonden. "Het is zaak dat hotels en vakantieparken ook investeren. In kamers, maar ook in voorzieningen. Want andere gasten willen vaak niet met mensen die zorg nodig hebben in aanraking komen. Dus dan krijgen de mensen het ontbijt op de kamer bijvoorbeeld." Van Sambeek is bezig om de contacten met zorginstellingen en aanbieders van hotelkamers uit te breiden. Met enkele ketens heeft ze al concrete resultaten bereikt.

Uit de zaal komt een vraag of de inzet van multimedia kan helpen bij het zorgaanbod op dit terrein. "Het is juist onze bedoeling om ervoor te zorgen dat de mensen niet van het kastje naar de muur worden gestuurd. Elk geval is anders; alle vragen hebben een individueel karakter. Daarom kunnen we met behulp van multimedia niet alles oplossen", aldus Van Sambeek.

"Verstand van mensen en hun wensen"

Next Generation 4all is een bedrijf dat producten en diensten levert aan organisaties en bedrijven die bijvoorbeeld willen kijken naar de kansen die de vergrijzing biedt of om nu al te anticiperen op de technologische mogelijkheden voor later. Tijdens het Cross Care Café werd een aantal voorbeelden getoond. Next Generation 4all werkt vooral in opdracht van gemeenten. "Wij hebben verstand van mensen en hun wensen", aldus Carla Schutgens van het bedrijf. Ze wees erop dat 65 procent van het vermogen in Nederland in handen is van 60- plussers. "Dat is dus een enorm marktpotentieel." Volgens Next Generation 4all blijkt dat er een enorm potentieel is voor de toeristische sector als wordt ingespeeld op alle mensen, dus ook degenen met een beperking. Van de mensen met een beperking zou 37 procent op vakantie gaan als er maar goede faciliteiten zouden zijn. Zestig procent van dat aantal is ook bereid om daar extra voor te betalen.

Een van de voorbeelden die Schutgens naar voren bracht was een project in Zeeland. De conclusie was dat er volop kansen lagen, maar dat er meer samengewerkt zou moeten worden. Vraag en aanbod moesten beter op elkaar worden afgestemd. Onder meer in samenwerking met de Kamer van Koophandel en de provincie Zeeland is een kennisbank opgesteld, waarin alle accommodaties staan vermeld en meteen duidelijk wordt of kan worden voldaan aan de wensen en eisen van toeristische bezoekers met specifieke wensen.

Mensen komen graag terug Schutgens wijst erop dat toerisme van iedereen is en dat toeristische ondernemers de concurrentie aan moeten gaan met andere landen en andere regio's. "De kwaliteit is erg belangrijk; als mensen ergens zijn geweest en het is hen goed bevallen, dan komen ze graag terug. Voor ondernemers betekent dat investeren in gebouwen en accommodaties, maar ook in de service en gastvrijheid van het personeel. Ook zal op gebied van marketing en communicatie het nodige gedaan moeten worden om te laten zien - denk aan brochures en de website - dat je er op bent berekend mensen met een handicap of ouderen die zorg nodig hebben, te ontvangen." Schutgens wijst erop dat het wellicht niet eens zo moeilijk is om een kwalitatief vooraanstaande accommodatie te worden, maar dat het veel moeilijker is om die kwaliteit ook blijvend vast te houden.

Database opbouwen

Next Generation 4all is ook betrokken bij een meerjarig project in Limburg, waarbij aan de hand van een quick scan tijdens bedrijfsbezoeken in kaart werd gebracht hoe het staat met de toegankelijkheid van voorzieningen en accommodaties. Ondernemers weten precies waar ze aan moeten werken en ondertussen werd er een database opgebouwd met gegevens van accommodaties en voorzieningen die geschikt zijn voor mensen met een beperking. Zo'n vijftig ondernemers hebben de afgelopen twee jaar meegedaan en gezamenlijk - inclusief cofinanciering - bijna twee miljoen euro geïnvesteerd. Schutgens: "Voor veel bedrijven en gemeenten geldt inmiddels dat het er niet meer om gaat of accommodaties geschikt gemaakt moeten worden voor mensen die zorg nodig hebben, maar het gaat erom hoe dat gebeurt. Je ziet dat in toenemende mate wordt samengewerkt met thuiszorginstellingen en ziekenhuizen." Schutgens meent dat niet alleen naar nieuwe initiatieven moet worden gekeken, maar dat er ook aandacht moet zijn voor initiatieven die sinds jaar en dag al bestaan.

Elysium, wellnesscentrum

Maarten van Dijk schetste een beeld van Elysium for well-being, het grootste wellnesscentrum van Nederland en marktleider in de Benelux. "We bieden met ons centrum voor lichaam en geest mensen duidelijk een rustpunt in de hedendaagse maatschappij." Van Dijk laat weten dat de frequentie van mensen die Elysium bezoeken enorm varieert. "Wel is duidelijk dat gemiddeld per bezoek 52 euro wordt uitgegeven. We liften mee op een trend. Er is de laatste jaren nu eenmaal meer aandacht voor zaken als gezondheid, ontspanning en uiterlijk. Het aantal bezoekers is in de periode 2001-2007 verdubbeld."

Elysium kan juist door de schaalgrootte enorm veel bieden. Van Dijk: "We bieden onder meer een anti-stressbehandeling die preventief kan werken. Ook komt uit onderzoek naar voren dat veel patiënten gebaat zijn bij een behandeling in een andere omgeving dan een ziekenhuis. Denk bijvoorbeeld aan mensen met bepaalde ziekten als psoriasis." Elysium ligt in de buurt van Bleiswijk. Niet uitgesloten wordt dat er uitbreiding plaats gaat vinden in een andere regio, maar daarvoor is wel een groot stuk grond nodig in een natuurlijke omgeving, zo liet Van Dijk weten.

Paneldiscussie

Tijdens de korte paneldiscussie onder leiding van dagvoorzitter George Freriks (kwartiermaker Innovatieve Verbindingen) werd in gegaan op de mogelijkheden die er in Gooi en Vechtstreek liggen voor de combinaties van toerisme en zorg.

"Je ziet de mogelijkheden voor je"
Marianne Besselink - lid van de Partij van de Arbeid in de Tweede Kamer - stelt dat Gooi en Vechtstreek een unieke positionering hebben als regio om de combinaties van toerisme en zorg mogelijk te maken. "Als je alleen al naar het Zonnestraalterrein kijkt, zie je zo de mogelijkheden voor je. Daarbij is het wel van belang dat we niet alleen naar de markt kijken, maar dat we ook aan de minder  draagkrachtigen in de samenleving denken."

"Meerdere doelgroepen"
Janneke Kuysters van het adviesbureau Leisure Result stelt dat er meerdere doelgroepen zijn waarop je als regio kunt inspelen. "Je hebt bijvoorbeeld een preventieve markt met partijen als Elysium en het Goois Natuurreservaat die op de een of andere manier ervoor kunnen zorgen dat mensen gezond blijven en zich goed voelen. Daarnaast kan er een specifiek aanbod worden gerealiseerd voor mensen die net geopereerd zijn. Vervolgens is er nog een groep mensen die constante verzorging nodig hebben en voor wie aanpassingen moeten worden gepleegd. In de praktijk is dat niet altijd even gemakkelijk te realiseren. Ik ben ervan overtuigd dat er kansen zijn, maar het is wel nodig uit te zoeken wat de omvang van de verschillende markten is. De markt is vrij klein en de vraag is hoe je daar op kunt inspelen."

"Beschikbaar stellen van expertise"
Sjoerd Vegter is directeur van revalidatiecentrum De Trappenberg. "We moeten uitkijken dat ons personeel niet overstapt als ze meer kunnen verdienen. We hebben al moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Maar ik zie zeker mogelijkheden als het gaat om het beschikbaar stellen van onze expertise. Dat biedt grote toegevoegde waarde. We moeten wel in de gaten houden dat we als zorginstelling zelf al met een tekort aan mensen hebben te maken. Onze core business blijft het hoogwaardige revalidatieaanbod."

"Duidelijkheid voor het bedrijfsleven"
Fred Eijsink van de Kamer van Koophandel Gooi-, Eem en Flevoland wijst op het belang van duidelijkheid voor het bedrijfsleven. Die willen weten wat ze van de overheid kunnen verwachten."

"Het gaat om mensen"
Willem Te Riele van het Regionaal Opleidingen Centrum van Amsterdam, Gooi en Vechtstreek stelt dat het zowel bij zorg als toerisme gaat om mensen die het werk doen. In dit geval zijn service en gastvrijheid essentieel. Misschien moeten we ook in het onderwijs anders leren kijken. Bijvoorbeeld door mensen die de horecarichting opgaan te laten ervaren hoe het is om in de zorg te werken. En andersom ook natuurlijk. Dan krijg je kennis en begrip
over en weer. Ha, ik bedenk dus net dat we er als onderwijsinstellingen twee nieuwe initiatieven bij hebben." Te Riele wijst op het tekort aan mensen in de zorg. "In het Gooi zijn te weinig jongeren die de volledige vraag naar zorg kunnen dekken. Toch is het van belang voldoende mensen te krijgen, daarom komen er veel jongeren uit Flevoland, Utrecht en de regio Eemland."

Instellingen betrekken bij zorgtoerisme?

In hoeverre moeten zorginstellingen betrokken worden bij het zorgtoerisme? Vegter: "Wij zijn in principe alleen verantwoordelijk voor het leveren van zorg en richten ons niet speciaal op het Gooi. Het gaat erom dat je elkaar aanvult." Besselink meent dat zorg en toerisme tot goede combinaties kunnen leiden, maar dat goede zorg wel heel belangrijk is. Je kunt heel goed nieuwe markten aanboren. We moeten er wel voor waken dat mensen die in de toeristische hoek zorg verlenen niet veel meer gaan verdienen dan in de traditionele zorghoek, want dan gaat het ten koste van en dat is niet de bedoeling." Volgens Kuysters zitten de innovatieve kansen vooral in de manier waarop ondernemers inspelen op de verschillende doelgroepen." Besselink: "Kijk ook naar de ICT-mogelijkheden. Het beter toegankelijk maken van medische gegevens biedt natuurlijk mogelijkheden."

Handelen vanuit expertise

Marleen van Sambeek stelt dat kwaliteit te allen tijde voorop staat en dat iedereen vanuit zijn of haar expertise moeten handelen. Schoenmaker blijf bij je leest dus. "Het is voor toeristische accommodaties belangrijk om bekend te maken wat je als ondernemer je gasten kunt bieden." Janneke Kuysters stelt dat product-marktcombinaties belangrijk zijn en dat duidelijk moet zijn waar je je als ondernemer op wilt richten. "Het is natuurlijk essentieel als je een pannenkoekhuis hebt wie je primaire doelgroep is. Het is nogal een verschil of je plaats biedt aan een groep trimmers of dat je ook in staat bent om een groep zwaar verstandelijke gehandicapten te ontvangen."

Officiële start MediLog

Aan het eind van de bijeenkomst werd door Marianne Besselink MediLog officieel in gebruik gesteld. MediLog is een website waarop iedereen - waar ook ter wereld - zijn of haar eigen medische gegevens kan bijhouden. Op deze manier zijn patiënten zelf beter geïnformeerd en zijn ze een betere gesprekspartner voor huisartsen en specialisten. MediLog is ontwikkeld door Dré Kampfraath, Jos Pielage, Hans Voorn en Walter Rijnberg, omdat er vanuit de praktijk behoefte aan bleek te bestaan. Het Cross Care Café werd afgesloten met een hapje en een borrel.

Verslag: Willem Bakering, Dat Staat Communicatie, Almere

Via deze link kunt u foto's van het Cross Care Café bekijken.
De audio-opnamen van het Cross Care Café kunt u hier vinden.